مین در بیابان لوت

نام بیابان لوت خود به اندازه کافی از عظمت و گستره اش خبر میدهد، چه برسد که بخواهیم توصیفی از اقلیم منحصر به فرد آن داشته باشیم. بیابان لوت یکی از جذاب ترین و شگفت انگیزترین بیابان های دنیا است که در هر قسمت از این اقلیم گسترده، یک شگفتی شما را به خالق آسمان ها پیوند میدهد.

از طرفی دیگر، موقعیت منطقه ای کشور ما از نظر شاهراه ارتباطی بین خاورمیانه باعث شده تا از دیر باز نگاه متفاوتی را بین کشورهای همسایه و دیگر کشورها به روی خود تحمل کنیم. از نگاه روس ها برای اتصال به آبهای بین المللی جنوبی، از طریق شاهراه ایران تا نگاه آمریکایی ها و اروپایی ها برای گذری ارتباطی و پایگاه منطقه ای و نفتی که تا حد زیادی با وجود همه ناملایمات و کاستی ها و بدعهدی ها، توانسته ایم هنوز هم بدون فرمانفرمایی بیگانه استوار بمانیم و کشورمان از دیر باز تا کنون توانسته تا تاثیر گذاری همه دولت های متخاصم را به نحوی کم و بیش دفع نماید.

بیابان لوت با پهنه ای حدود ده درصد مساحت ایران و با نحوه قرار گیری خود به صورت شمالی-جنوبی و همین طور شرقی-غربی و با توجه به اتصالش از سمت شمال به کویر مرکزی ایران، از دیر باز محل تاخت و تاز و عبور راحت و بی دردسر کاروان های حمل مواد مخدر بوده و از آنجا که سال ها پیش مرزها توسط ژاندارمری، یکی از نهاد های انتظامی و نظامی حفظ و نگهداری می‌شد، بحث چگونگی مقابله با این کاروان ها مطرح بوده است، کاروان هایی که با عبور از کریدورهای رفت و برگشتی مواد مخدر، برای امنیت کشور مشکلاتی را پدید آورده بودند. به همین علت از حدود سالهای دهه ۶۰ و برای مقابله و جلوگیری از رفت و آمد این کاروان ها قسمت هایی از نقاط استراتژیک بیابان لوت مین گذاری شد. شاید در حال حاضر با نگاه به گذشته این کار بی معنی و خطرناک محسوب میشود، اما اگر بخواهیم صادقانه به این مورد آن هم در دهه ۶۰ نگاه کنیم چاره ای جز این گونه اقدامات نبوده مگر آنکه کشور زیر بار هزینه های سنگین تامین نیرو در جای جای این پهناور مرز ایران در می‌آمد یا با دیوار کشی خط مرزی میتوانست تا حد زیادی از این آمد و شد ها بکاهد. هر دو کار بسیار هزینه بر و زمان بر مي‌بود و به ناچار برای کوتاه ترین زمان ممکن، عملیات مین گذاری در نقاط خاص کریدور های کاروان های حمل مواد مخدر به بهترین گزینه تبدیل شد. چرا که در آن برهه زمانی کمتر کسی این بیابان بزرگ را می شناخت و عبور از آن نیز خنده دار به نظر می‌آمد.

این عملیات بعد از حدود یک دهه و با پیشرفت تکنولوژی و تغییر در رویکرد دولت در جهت تغییر روش مقابله متوقف شد، این تغییر در زمانی انجام شد که دیگر نهاد ژاندارمری به عنوان متولی کارگذاری مین ها، منحل شده بود و نیروهای آن یا بازنشسته شده بودند و یا در سطح دیگر نیروهای نظامی کشور پراکنده و تله های انفجاری کارگذاشته شده بدون داشتن اطلاعاتی از محل قرارگیری آنها به نوعی سرگردان در لوت باقی ماندند! عوامل طبیعی باد و آب های روان فصلی در لوت بعضا آنها را جابجا و دوباره مدفون کرده بود و از نیروهای ژاندارمری هم کسی نبود تا بتواند با راهنمایی نقشه ای دقیق و کاربردی ترسیم کرده و یا نسبت به جمع آوری آنها اقدامی به عمل آید. از طرف دیگر کاروان های حمل مواد نیز برای مقابله با نیروی نظامی ژاندارمری شروع به مین گذاری متقابل کرده بودند و دیگر این بحث گره کوری شده بود که حتی با مرور زمان به هیچ عنوان تاکنون هم باز نشده است!

چیزی که هم اکنون در دست داریم شنیده هایی است که مناطقی از این گستره بزرگ، آلوده به مین است و هیچ نهاد و دست اندرکاری هم زیر بار وجود آن نمی‌رود و علاوه بر ترس از وجود تله های انفجاری قدیمی، متاسفانه در سال های گذشته نیز شاهد افزایش بکارگیری اینگونه تله های انفجاری در نقاطی از لوت هستیم که بعضا حتی در کریدور ترانزیتی مواد مخدر هم نبوده و وقتی از آنها خبر میشویم که متاسفانه خساراتی جانی در منطقه ای بوقوع پیوسته است. مین هایی که جدید کار گذاشته شده بدون هیچ گونه اعلام و تابلویی برای آگاهی از وجود آنها و در مناطقی بکار رفته که دور از مسیر قاچاقچیان مواد مخدر بوده و گردشگران و فعالان محیط زیستی که به نوعی در این بیابان تردد میکنند را دچار خطر کرده و نگرانی هایی را در پی داشته است.

طی سالهای گذشته و با اشراف طبیعت دوستان و همین طور بحث جهانی شدن این اثر طبیعی پایگاهی به عنوان متولی ساماندهی این بیابان بزرگ ایجاد شد و در نتیجه با اقدامات خوبی که انجام شده، محدوده هایی برای بیابان لوت توسط پایگاه جهانی لوت در ایران تعیین شد که با ایجاد منطقه بندی لوت، و بر اساس نقشه تهیه شده و مشخص نمودن حدود آن و تعیین ضوابط خاص بر روی نقشه رنگ بندی سبز، نارنجی و قرمز مشخص شده است. بر اساس این مصوبات به مناطق نارنجی روی نقشه با مجوزهای اخذ شده از مبانی گردشگری و امنیتی می‌توان ورود کرد ولی به هیچ عنوان نمی‌توان وارد مناطق قرمز شد حتی با داشتن مجوز و بالطبع در منطقه سبز می‌توان تردد داشت. لازم است این را همین جا یادآور شوم که حتی در منطقه سبز نیز حتما با افراد آگاه و راهنما باید وارد شد، چرا که طبیعت در عین زیبایی بسیار خطرناک است و شما بدون داشتن تجربه و تجهیزات ناوبری به مشکلات زیادی برمیخورید و به راحتی گم خواهید شد. بیابان لوت در عین زیبایی خاص خود، بسیار خطرناک است و با انتخاب جهتی اشتباه، راه خود را گم خواهید کرد.

از همه این قضایا که بگذریم با نگاهی به رویکرد صنعت گردشگری در ایران و نیاز اساسی برای شناساندن زیبایی های طبیعت و تاریخ منحصر به فرد ایران می توان از داشته ها و پتانسیل خوبی که در این حوزه وجود دارد آگاهانه استفاده کرد. این بیابان از یک طرف میتواند خود به عنوان سرمایه ای ملی برای ارزآوری به حساب آید و از طرفی با وجود خطراتی همچون تله های انفجاری آن هم در مناطق نامشخص بدون دادن آگاهی های لازم نیز میتواند به راحتی بخش بزرگی از جامعه هدف در این صنعت را از ورود به ایران حذف کند.

ما هم می دانیم که از لحاظ های امنیتی و منطقه ای بیابان لوت نیاز به مراقبت و کنترل دارد، اما آیا در این سال ها و با پیشرفت روز افزون تکنولوژی های متعدد نمی توان راهکارهای مناسبی برای کنترل و مراقبت همه جانبه از این منطقه داشت؟ این را همه میدانیم که به دلیل محدودیت فراوان آبی و خاکی در کیفیت و همین طور کمیت آنها، هیچ برنامه و توسعه ای اقتصادی مبتنی بر کشاورزی و دامپروری و همین طور صنایع را در حدود ده درصد از خاک کشورمان نداریم و در حال حاضر بهترین فرصت برای استفاده از منابع موجود این بیابان بزرگ رونق در جذب توریست های داخلی و خارجی است تا در صنعت گردشگری منطقه رونقی ایجاد نماییم. رونقی که می توان با امن کردن منطقه این بیابان در عین حفظ حریم امنیتی آن به خوبی آن را مدیریت کرد و با پاکسازی تله های انفجاری و آگاه سازی گردشگران امنیت مناسب و قابل قبول را برای جذب سرمایه و استفاده از این طبیعت منحصر به فرد فراهم آورد.

همه را گفتیم و در آخر بازهم یادآوری میکنم بیابان لوت طبیعت زیبا ولی خشنی دارد و برای استفاده از زیبایی های آن علاوه بر کسب مجوز های لازم باید به همراه افراد کاردان و راه بلد آن به همراه تجهیزات ناوبری مناسب وارد شد. مفقود شدن، گرفتار شدن در طوفان‌های کویری و یا زمین‌های نامناسب و صعب‌العبور از جمله مخاطرات سفر به مناطق حساس لوت است، ضمن این‌که کویر لوت در رصد اطلاعاتی نیروهای نظامی و امنیتی قرار داشته و عدم هماهنگی برای ورود به  مناطق کویری (جز محدوده سبز) می تواند موجب بروز مشکل برای کسانی شود که مقررات ورود به کویر را نادیده گرفته‌اند.

۲ دیدگاه دربارهٔ «مین در بیابان لوت»

  1. دورود . همانطور که نوشتید از اوایل دهه شصت با بروز جنگ نیروهای نظامی بطرف غرب کشور رفتند و اینجا یک خلا ایجاد شد . ژاندارمری بعید میدانم در مین گذاری دخیل بوده اگر هم گذاشتند آنها یک نیروی کلاسیک هستند و براساس نفسه و مختصات مین گذاری میکنند که بعدها پس از رفع مشکل به راحتی قابل جمع کردن باشد . مشکل از آنجا آغاز شد که تعدد نیروهای نظامی که آموزش کلاسیک ندیده بودند و همزمان شروع به اینکار کردند بخصوص کمیته بسیج و سپاه و حال پس از سالها دیگر کسی از آنها خبر ندارد . ۲ ۰ اولین بار اینجا خواندم که دوطرف مین گذاری کرده اند بسیار بعید میدانم ایم موضوع را . ۳ جدیدا هم مین گذاری انجام شده که باعث کشته شدن امیر طالبی در تنگ امیر و یک گروه تهرانی در یک کریدور گلوت و نزدیک آسفالت. که پس از آن بچه های امنیتی استانداری گفتند وزارت کشور با نیرو انتظامی به توافق رسیده مین های جدید را جمع کنند . میدانید چرا دیگر کاروانهای قاچاق مثل گذشته نیستند ؟ و تشکر بابت انتشار گزارش .

    1. سپاس از شما. نکات در خور توجهی را نوشتید که همگی قابل بحث است. کاروان ها که دیگر وجود ندارند و الان تنها تعدادی خرده پای مواد مخدر در لوت تردد دارند و بحث کاروان ها با کارشناسی خوبی که دولت کرده است حل شده که در اینجا جای گفتن ندارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *