باد پناه و بادگیر هم در علم جغرافیا و هم در سفرهای دریانوردی اصطلاح رایجی بوده است. باد پناه شتر و حیوانات نیز تقریبا به همان معنا یا تقریبا به همان کارایی است. اصطلاحی کارآمد و حیاتی که مابین چوپانان و کاروانیان بیابان رو در قدیم رواج داشته است.
باد پناه در دریانوردی از دیر باز تا به امروز به جهت‌های مرتبط با وزش باد گفته می‌شده که به معنای راستای مخالف جهت حرکت باد یا همان سمتی است که باد از آن جهت وزش دارد. در جغرافیا هم به دامنه بادگیر یا به اصطلاح بادخور کوهستان گفته می‌شده که باعث به دام انداختن ابرها و بارش می‌شود. مشخصا دامنه کوه در سمت باد پناه کوه به دلیل بارش بیشتر و مداوم مرطوب‌تر می‌شده است، به مانند سمت شمالی البرز که با همین روش طبیعی مرطوب‌تر و سرسبزتر از جبهه و سمت جنوبی آن است.
اما در مسیرها و اقلیم‌های بیابانی، کاروانیان و حتی چوپانان با این اصطلاح باد پناه برای استفاده از حیوانات کاروان به خصوص شتر و استرهای همراه گله کاملا آشنا بوده‌اند. اصطلاحی که در زمان وقوع طوفان و هبوب برای زنده ماندن و بقا معنا پیدا می‌کرده است. وقتی کاروانیان در مسیر راه در طوفان گرفتار می‌شدند و هیچ حفاظ طبیعی از قبیل صخره، کوه، تپه یا حتی درختی برای محافظت و در پناه آن قرار گرفتن نداشتند، با قرار گرفتن در سمت دیگر حیوانات کاروان که پشت به باد بوده خود را در پناه حیوان همراه خود قرار می‌دادند و از وزش بادهای شدید و طوفان تا حدی در امان بودند. این مهم در هبوب با نشاندن حیوانات کاروان بر روی زمین و قرار دادن اثاثیه در اطراف خود و پهن کردن زیلو یا زیرانداز بر روی آن و قرار گرفتن در زیر آن در کنار حیوان نشسته، از گزند هبوب در امان قرار می‌گرفتند. باد پناه شتر راهی مرسوم برای فرار از آسیب‌های جسمی و حتی زنده ماندن کاروانیان در طوفان و هبوب بوده است.
You might also like
|
|
