یافتن پرچم شهداد
گروه باستانشناسی دشت لوت برای اولین بار در اردیبهشت ماه ۱۳۴۷ به مدت ۲۰ روز به بررسی اولیه در دشت شرقی شهداد که به نام دشت تکاب معروف بود پرداخت، این گمانهزنیها با توجه به اهمیت منطقه خبیص رویکردی باستانشناسانه داشته است. این بررسیها در منطقهای که بعدها با نام منطقه کارگاهی A مشهور شد صورت گرفت و در این منطقه از گورهای کاوش شده سفالینههای نقش دار قرمز ساده، اشیاء فلزی و سنگی و همین طور مهرههایی از عقیق و لاجورد بدست آمد.
You might also like
پرچم شهداد در کجا پیدا شد؟
از اشیاء بدست آمده در آن ۲۰ روز و در منطقه کارگاهی A میتوان به کوزه سفالی رنگارنگی بود که در دیواره یکی از مسیلهای آبرفتی کم عمق پیدا شد و شوربختانه پس از آن نیز، دیگر چنین ظروفی در این منطقه کارگاهی یافت نشد. در منطقه کارگاهی A و طی ۷ سال کاوشهای بسیاری صورت گرفت، این کاوشها به استثنا سالهای ۱۳۵۳ و ۱۳۵۴ تا سال ۱۳۵۶، زمستانها ادامه یافت. آثاری که در زیر آفتاب سوزان این دشت بیکران از دیدگان نسلها پوشیده مانده بود.
با کشفیات صورت گرفته وضع اجتماعی مردم پیش از تاریخ در این منطقه که زمانی از فرهنگ و مدنیت پیشرفتهای برخوردار بودند، روشن شد. بنا به این کشفیات بدیهی است که آثار بدست آمده از یک قوم کشاورز یا دامدار، با زندگی بدوی بوده باشد، بلکه کشف اشیاء متنوع سفالی، فلزی و سنگی دلالت بر داشتن فرهنگی تکامل یافته در هزاره سوم پیش از میلاد میباشد. بر طبق اشیاء بدست آمده میدانیم تطبیق زمانی یکسانی برای آنها نمیتوان در نظر گرفت و شکل و رنگ سفالهای قسمت شرقی با قسمتهای جنوبی و غربی کارگاه A متفاوت و قدیمیتر است.
در دسته نوزدهم کشفیات منطقه کارگاهی A در سال ۱۳۵۰ و در غرب کارگاه اصلی و در عمق ۸۰ سانتی متری زمین داخل یک گور شئی فلزی و ارزشمند یافت شد که در نوع خود منحصر به فرد بود، این شئی درفش و پرچم فلزی است که دارای نقش بوده و از یک میله بلند به بلندی ۱۱۹۰ میلیمتر و یک صفحه چهار گوش به ابعاد ۲۳۴*۲۳۴ میلیمتر تشکیل شده است.
در بالای میله پرچ مجسمه فلزی عقابی با بالهای گشوده و در حال پرواز قرار دارد که در قسمت بالای میله صفحه چهار گوش فوق با دو مفصل فلزی در دور پایه درفش حرکت میکند. از تصویر بالای پرچم و درفشهای هزاره اول قبل از میلاد مطالبی در دست است که توسط مورخین یونانی و ارمنی ثبت شده است ولی مجسمه عقاب مربوط به هزاره سوم پیش از میلاد است که میتوان آن را نمادی از درفش شهداد نام برد.
مشخصات پرچم شهداد
به صورت خلاصه از مشخصات اصلی پرچم شهداد میتوان اینگونه برداشت کرد که:
– پایه درفش میلهای باریک و بلندی است که مدور ساخته شده و در بالای خود شکلی مخروطی دارد تا سکویی جهت نصب نشان عقاب بر روی آن باشد.
– مجسمه عقاب بالاتر از صفحه درفش شهداد قرار دارد و بالهای پرنده نسبت به بدن آن عقبتر قرار دارد. دم پرنده به صورت ذوزنقهای باز است و سر با منقاری کج پرنده را در حال پرواز نمایش میدهد.
– صفحه پرچم شهداد مربعی است که اضلاع منحنی دارد، صفحه از فلزی نازک ساخته شده و دور آن را قابی فلزی و دو پوششی در برگرفته است.
ـ نقشهای روی صفحه مربعی عبارتند از تصویر الههای که در وسط صفحه بر روی صندلی مقعری جلوس کرده و به مقابل خود نگاه میکند و دارای صورتی کشیده و بلند است. دست راست را به پهلو تکیه داده و دست جپ برای دریافت هدیه به جلو است.
ـ در مقابل الهه تصاویر سه زن نمایش داده شده که بر روی زمین نشستهاند. زن دارای مرتبه بالاتر بزرگتر به نمایش در آمده است.
– در عقب الهه زنی قرار دارد که در دست چیزی دارد به شکل میوه و در دست دیگرش شئی است شبیه مگسپران.
ـ در پایین تصاویر درخت نخلی است دارای شاخههایی بلند و در پایین آن نیز نقش گاوی است که به واسطه دو شیر محاصره شده است.
درفش و پرچم شهداد را میتوان یکی از اشیاء فلزی بسیار نادر و منحصر به فرد دانست که تاکنون در فلات ایران کشف شده است و میتوان گفت درفش نیز خود قدیمیترین پرچم و درفش کشف شده در جهان است.
درفش و پرچم شهداد از یک صفحه با میله و لولا و دسته برنزی ساخته شده است که به دلیل آنکه در طی چند هزار سال زنگ زده، به رنگ سبز به در آمده است ولی در اصل نوعی درخشش فلزی داشته که آفتاب را باز میتابانده است. این درفش با گمانهزنی به عمل آمده مربوط به معبدی بوده که هنوز نیز از راز آن اطلاعی نداریم و آنچه تا به حال نوشته و گفته شده صرفا حدس و گمان از روی نقوش آن است. این پرچم در مخزن موزه ملی ایران حفظ و نگهداری میشود.
