یاردانگ
  • یاردانگ
  • بیابان
  • راه‌های قدیمی و کهن
  • عوارض جغرافیایی
  • اطلاعات عمومی
  • زیست‌بوم
  • داستانک
  • دیدنی‌ها
  • خطرات
  • اخبار
  • مسیر بیابانی
  • لیست اقامتگاه‌ به تفکیک استان
No Result
View All Result
یاردانگ
  • یاردانگ
  • بیابان
  • راه‌های قدیمی و کهن
  • عوارض جغرافیایی
  • اطلاعات عمومی
  • زیست‌بوم
  • داستانک
  • دیدنی‌ها
  • خطرات
  • اخبار
  • مسیر بیابانی
  • لیست اقامتگاه‌ به تفکیک استان
No Result
View All Result
یاردانگ
No Result
View All Result
کاروانسرای چاه‌ کوران

نمای جلو کاروانسرای چاکوران

کاروانسرای چاه‌ کوران

کاروانسرایی به قدمت دوره قاجاریه در میانه راه کرمان به خراسان

Admin by Admin
۲۹ خرداد ۱۴۰۲
in اطلاعات عمومی, راه‌های قدیمی و کهن
Reading Time: 1 min read
451 5
4
Share on FacebookShare on Twitter

You might also like

یاردانگ مریخی

یاردانگ مریخی

۰۹ مهر ۱۴۰۵
اختلاف دمای شب و روز در بیابان لوت

اختلاف دمای شب و روز در بیابان لوت

۰۳ مهر ۱۴۰۵

به نظر میرسد راه‌های داخلی دشت لوت از هر سو به نوعی به شهرستان راور می‌رسد! چیزی که مشخص است شاه‌راه قدیمی کرمان به خراسان از طریق شهرستان راور بوده است و از همین‌ رو عوارض جغرافیایی و همین‌طور دست سازه‌های انسانی، همچون میل‌ها برای نشانه راه، آب انبارها، حوض انبارها و کاروانسراها برای اطراق کاروانیان در بین این مسیر زیاد می‌باشد. یکی از این مکان‌ها کاروانسرای چاکوران، چاه‌ کوران، چاکورا می‌باشد که به همه این نام‌ها خوانده شده است.

مراحل راهی کهن و ذکر شده بر طبق نوشته‌های اصطخری، ابن حوقل و مقدسی بدین شرح است: راور، کوجوی، شور دروازه، دیربردان، حوض و رباط نای‌بند که در گزارشات دکتر مستوفی نیز بر این مسیر تاکید شده است.

هر چه هست بعد از شهرستان راور محلی بوده که در اسناد قدیمی به نام کوجوی از آن نام برده شده، جایی که چشمه آبی کم آب داشته و فاقد بنایی خاص! اما در حال حاضر ما نمی‌دانیم این محل کجا است! نمی‌دانیم و آثار چنین نامی را حتی در منطقه نیز پیدا نکردیم.
اما هر چه هست انگار منزل‌گاهی بین راور و کاروانسرای چاه کوران بوده است و شور دروازه نیز به احتمال زیاد همان کاروانسرای دربند است که در نزدیکی پاسگاه نیروی انتظامی قرار دارد.
فقدان اطلاعات دقیق از مکان‌ها و نام‌ها در بیابان‌های ایران به خصوص بیابان لوت به دلیل دورافتادگی و از بین رفتن راه‌های قدیمی و کهن همه سبب شده تا دیگر به این مکان‌ها و نام‌ها دسترسی نداشته و سردرگمی زیادی برای مشخص کردن آنها بوجود آید.

حتی برای کاروانسرای چاکوران که یکی از این سازه‌های بین‌راهی و تقریبا سالم و پابرجا است، هنوز هم برایمان مشخص نیست که نام چاکوران، چاه کوران یا چاکورا بر چه اساس بر روی این کاروانسرا نهاده شده و حتی کدام نام برای آن درست است و به چه معنا بوده است.

در روایت‌هایی تنها در سفرنامه‌های قدیمی از داستانی نام برده شده که مربوط به نادرشاه افشار است. بدین‌گونه که نادر شاه در زمان عبور خود از این مسیر به دلیل ناراحتی که برایش پیش آمده، چشم‌های بعضی از مقربان خود را در این مکان کور کرده و از همین جهت کاروانسرا به نام چاه‌ کوران شهرت یافته است.
قبل از آن، سندیتی برای نام دیگر این کاروانسرا موجود نیست! حتی نمیدانیم کلمه چاه و کوران چه ربطی می‌تواند بهم داشته باشد!

به طور قطع ساخت کاروانسرا، مربوط به اواخر دوره قاجار است که در مسیر راه شهرستان راور به روستای نایبند و در ۵۰ کیلومتری راور در امتداد راه کهن کرمان به خراسان به عنوان یک منزلگاه ساخته شده است و هم اکنون نیز در حاشیه جاده راور به نایبند قرار دارد.
جالب است بدانیم که بعد از راور و قبل از کاروانسرای چاکوران یک کاروانسرای دیگری وجود داشته که از آن به نام اسماعیل آباد یاد می‌شود. این کاروانسرا تخریب شده و در حال حاضر تنها آثاری از آن برجای مانده است.

کاروانسرای چاه‌ کوران
کاروانسرای اسماعیل آباد که تخریب شده و آثار آن به جای مانده است.

ساخت کاروانسرای اسماعیل آباد را به فردی به نام سید هدایت الله سیرجانی نسبت می‌دهند. از وضعیت آن این‌گونه به نظر می‌رسد که کاروانسرا به دلیل کوچکی خود احتمالا، تنها یک منزلگاه برای استراحت بوده و بنا به اسناد تاریخی، در زمان فعالیت خود فاقد کاروانسرا‌داری فعال بوده است. به همین دلیل کاروانیان مجبور بوده‌اند برای اطراق در آن، مواد مورد نیاز خود و چهارپایانشان را به همراه داشته‌ باشند.

محل کاروانسرای چاه‌ کوران به خوبی در میان دوکوه مکان‌یابی و قرار گرفته است که در بالای یکی از آنها برج نگهبانی و دیده‌بانی، رو به دشت روبرو قرار دارد. پلان و نقشه کاروانسرا به شکل مربع می‌باشد که در چهار گوشه آن برج نگهبانی قرار دارد. در قسمت ورودی آن یک هشتی قرار گرفته که با دو حجره در طرفین به حیاط مرکزی و کوچک آن راه پیدا می‌کند. حیاطی که در وسط آن سکوی دایره شکل به عنوان بارانداز و قرار دادن بارهای کاروانیان بر روی آن تعبیه شده است.

نقشه کاروانسرا مطابق دیگر کاروانسراهای دوره صفوی و قاجاری لحاظ شده است. حجره هایی در اطراف حیاط مرکزی قرار گرفته و هر حجره دارای ایوانی کوچک در قسمت جلوی خود می‌باشد. در پشت حجره‌ها نیز راهروهایی برای نگهداری از چهارپایان قرار دارد.

تامین آب کاروانسرای چاه‌ کوران در زمان فعالیت آن به وسیله قناتی با آب شیرین بوده که در پشت کاروانسرا جریان داشته است. ظاهرا کانال‌های این قنات بر اثر زلزله و یا عدم رسیدگی به آن ریزش کرده و قابل استفاده نبوده ولی چاه‌های کم عمقی در اطراف آن برای استفاده از آب شیرین هنوز هم پابرجا است که کاروانیان از آن‌ها آب برداشت می‌کرده‌اند. زمین اطراف کاروانسرا حاصل‌خیز به نظر می‌آید و اثرات کشت و یا باغداری نیز در اطراف آن وجود دارد.

کاروانسرای چاه‌ کوران در سال ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۲۹۴۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است و متاسفانه تاکنون بدون نگهبان و یا مرمتی اصولی در کنار جاده فعلی راور به خراسان رها شده است. کاروانسرا فاقد درب می‌باشد که احتمالا به یغما رفته و کاش متولیان امر نسبت به مرمت و حتی جاگذاری درب آن برای ایمن کردن آن اقدام می‌کردند. این کاروانسرا به همراه تعداد دیگر از کاروانسراهای ایران در سال ۱۴۰۲ به ثبت در لیست میراث جهانی سازمان یونسکو قرار گرفت.

Tags: چاکوراچاه کورانکاروانسرا
Admin

Admin

سروش نفیسی، پژوهش‌گر در بیابان‌های ایران / عکاس میراث فرهنگی

Related Stories

یاردانگ مریخی

یاردانگ مریخی

by Admin
۰۹ مهر ۱۴۰۵
0

یاردانگ مریخی! چرا اسم این عارضه با سیاره سرخ گره خورده؟ یاردانگ فقط یک واژه محلی برای توصیف کلوت‌های ایران...

اختلاف دمای شب و روز در بیابان لوت

اختلاف دمای شب و روز در بیابان لوت

by Admin
۰۳ مهر ۱۴۰۵
0

چرا بیابان لوت شب‌ها این‌قدر سرد می‌شود؟ دامنه دمایی شبانه‌روزی در بیابان لوت یکی از بیشترین‌ها در کل جهان است؛...

سنگفرش بیابانی چیست؟

سنگفرش بیابانی چیست؟

by Admin
۰۳ مهر ۱۴۰۵
2

سنگفرش بیابانی چیست؟ در ابتدا بگوییم که منظور ما از سنگفرش بیابانی، جاده سنگی و راه سنگی، فرش شده از سنگ...

کویر مرنجاب

کویر مرنجاب

by Admin
۲۱ شهریور ۱۴۰۵
0

کویر مرنجاب؛ از جاده‌های خاکی تا دریاچه نمک، ریگزارها، هندوانه‌های چاله سنبک و چاه دست‌کند! همه آنچه از کویر مرنجاب...

Next Post
کوه مارکشه

کوه مارکشه

Comments ۴

  1. رحمان ارثیا says:
    3 سال ago

    بادرود
    مطالب خیلی خوب و عالی بودند.خسته نباشید .رحمان

    Reply
    • Admin says:
      3 سال ago

      جناب رحمان عزیز. بی شک اطلاعات شما کمک فراوانی به اطلاع رسانی‌های گروه یاردانگ کرده است. پایدار و مانی باشید

      Reply
  2. دکتر امیر قربانی says:
    3 سال ago

    یکی از زیباترین کاروانسراهای بیابان لوت در کنار کاروانسراهای دربند و چهل پایه. مهمترین ویژگی بصری چاه کوران کوه های زیبای اطراف آن است. البته خارج از این محدوده کلمرد و رباط خان هم بنظرم واقعا اسرار آمیز هستند و نیازمند بیشتر دیده شدن.
    با تشکر
    امیر قربانی

    Reply
    • Admin says:
      3 سال ago

      سپاس از توجه خاصی که داشتید . بله به یقین همین‌طور است که فرمودید سپاس از شما همراه عزیز

      Reply

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

yardang.ir

یاردانگ سایت مستقل خبری و اطلاع‌رسانی است.
آگاهی‌رسانی و اطلاعات جامع از کویرها و بیابان‌های ایران
در حیطه فعالیت‌های سایت یاردانگ است.
هر گونه برداشت با ذکر منبع یعنی سایت یاردانگ مجاز است.
کلیه حقوق سایت یاردانگ برای شرکت کلوت شهداد کویر به شماره ثبت ۶۱۴۳۴ محفوظ می‌باشد.

  • Buy
  • Support Forum
  • حمایت مالی
  • About / درباره ما
  • Contact us / تماس با ما

بیابان‌های ایران تخصص ما است 2012 Yardang.ir©

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In
No Result
View All Result
  • صفحه اصلی
  • راه‌های قدیمی و کهن
  • عوارض جغرافیایی
  • اطلاعات عمومی
  • بیابان
  • زیست‌بوم
  • اخبار
  • داستانک
  • دیدنی‌ها
  • خطرات
  • تور
  • مسیر بیابانی
  • لیست اقامتگاه‌ به تفکیک استان
  • تماس با ما

بیابان‌های ایران تخصص ما است 2012 Yardang.ir©