مین در بیابان لوت؟ آیا امکان دارد؟ آیا در بیابانی که جهانی شده این خطر (مین در بیابان لوت) برای گردشگران وجود دارد؟
نام بیابان لوت خود به اندازه کافی از عظمت و گستردگیاش خبر میدهد، چه برسد که بخواهیم توصیفی از اقلیم منحصر به فرد آن داشته باشیم. بیابان لوت یکی از جذابترین و شگفت انگیزترین بیابانهای دنیا است که در هر قسمت از این اقلیم گسترده، یک شگفتی شما را به خالق آسمانها پیوند میدهد.
از طرفی دیگر، موقعیت منطقهای کشور ما از نظر شاهراه ارتباطی بین خاورمیانه باعث شده تا از دیر باز نگاه متفاوتی را بین کشورهای همسایه و دیگر کشورها به روی خود تحمل کنیم! از نگاه روسها برای اتصال به آبهای بینالمللی جنوبی از طریق شاهراه ایران تا نگاه آمریکاییها و اروپاییها برای گذری ارتباطی و پایگاه منطقهای و نفتی که شریانی اقتصادی برایشان به همراه دارد و تنگه هرمز که راهی آبی و بینالمللی را برای کشورهای منطقه هموار میسازد. میتوان گفت تا حد زیادی با وجود همه ناملایمات و کاستیها و بدعهدیها، توانستهایم هنوز هم بدون فرمانفرمایی بیگانه بر روی پای خود استوار بمانیم و کشورمان ایران با موقعیت بسیار استراتژیک خود، از دیر باز تاکنون توانسته تا از تاثیرگذاری همه جانبه دولتهای متخاصم بر روی منطقه، تهدیدهای پیش آمده را به نحوی کم و بیش دفع نماید و به فرصت تبدیل کند.
مین در بیابان لوت چگونه و چرا؟
بیابان لوت با پهنهای حدود ده درصد از مساحت کشورمان ایران و با نحوه قرار گیری خود به صورت شمالی، جنوبی و همین طور شرقی، غربی و با توجه به اتصالاش از سمت شمال به کویر مرکزی ایران، از دیر باز محل تاخت و تاز، تا عبور راحت و بی دردسر کاروانهای حمل مواد مخدر بوده است. میتوان گفت از سالها پیش که مرزهای کشور توسط ژاندارمری، یکی از نهادهای انتظامی و نظامی زمان خود (دوران پهلوی دوم) حفظ و نگهداری میشد، بحث چگونگی مقابله با این کاروانهای مرگ (حمل و انتقال مواد مخدر از کشورهای همسایه) مطرح بوده، کاروان هایی که با عبور از کریدورهای رفت و برگشتی مواد مخدر، برای امنیت کشور مشکلاتی را پدید آورده بودند.
به همین علت از حدود دهه ۶۰ هجری شمسی، برای مقابله و جلوگیری از رفت و آمد این کاروانها قسمتهایی از نقاط استراتژیک به خصوص در بیابان لوت مین گذاری شد (مین در بیابان لوت). شاید در حال حاضر با نگاه به گذشته این کار بی معنی و خطرناک محسوب میشود، اما اگر بخواهیم صادقانه به این مورد آن هم در دهه ۶۰ نگاه کنیم، میتوان اذعان داشت که چارهای جز این گونه اقدامات در آن زمان نبوده مگر آنکه کشور زیر بار هزینههای سنگین تامین نیرو در جای جای این پهناور مرز ایران در میآمد و یا با دیوار کشی خط مرزی میتوانست تا حد زیادی از این آمد و شدها بکاهد. هر دوی این روشها، بسیار هزینهبر و زمانبر میبود و به ناچار برای کوتاهترین زمان ممکن، عملیات مینگذاری در برخی از نقاط خاص که کریدورهای ورودی کاروانهای حمل مواد مخدر بود به بهترین گزینه تبدیل شد، چرا که در آن برهه زمانی کمتر کسی این بیابان بزرگ را میشناخت و عبور از آن نیز خندهدار به نظر میآمد.
این عملیات (مین در بیابان لوت) بعد از حدود یک دهه و با پیشرفت تکنولوژی و تغییر در رویکرد دولت در جهت تغییر روش مقابله متوقف شد، این تغییر در زمانی انجام شد که دیگر نهاد ژاندارمری به عنوان متولی کارگذاری مینها، منحل شده بود و نیروهای آن یا بازنشسته و یا در سطح دیگر در نیروهای نظامی کشور پراکنده شده بودند. تلههای انفجاری کار گذاشته شده (مین) بدون داشتن اطلاعاتی از محل قرارگیری آنها به نوعی سرگردان در لوت باقی ماندند!
عوامل طبیعی باد و آبهای روان فصلی و سیلها در لوت بعضا آنها را جابجا و دوباره مدفون کرده بود و از نیروهای ژاندارمری هم هیچ کس در دسترس نبود تا بتواند با راهنمایی، نقشهای دقیق و کاربردی ترسیم کرده و یا ترتیبی برای جمع آوری آنها اتخاذ نماید و کماکان این مشکل یعنی بودن مین در بیابان لوت یکی از خطرات شناخته شده حال حاضر است. از طرف دیگر نیز کاروانهای حمل مواد نیز در همان زمان برای مقابله با نیروی نظامی و ژاندارمری وقت شروع به مین گذاری متقابل کرده بودند و دیگر این بحث گره کوری شده بود که حتی با مرور زمان به هیچ عنوان تاکنون هم باز نشده است!
چیزی که هم اکنون در دست داریم شنیدههایی است که مناطقی از این گستره بزرگ، آلوده به مین است و هیچ نهاد و دست اندرکاری هم زیر بار وجود آن نمیرود و علاوه بر ترس از وجود تلههای انفجاری قدیمی، متاسفانه در سالهای گذشته نیز شاهد افزایش بکارگیری اینگونه تلههای انفجاری در نقاطی از لوت هستیم که بعضا حتی در کریدور ترانزیتی مواد مخدر هم نبوده و وقتی از آنها خبر میشویم که شوربختانه خساراتی جانی و مالی را شاهد بودهایم.
شوربختانه در حال حاضر نیز، مینهایی که جدید کار گذاشته شده بدون هیچ گونه اعلام و تابلویی برای آگاهی از وجود آنها، آن هم در مناطقی بکار رفته که دور از مسیر قاچاقچیان مواد مخدر بوده و گردشگران و فعالان محیط زیست که به نوعی در این بیابان تردد میکنند را دچار خطر کرده و نگرانی هایی را در پی داشته است.
طی سالهای گذشته و با اشراف طبیعت دوستان و همین طور بحث جهانی شدن این اثر طبیعی، پایگاهی به عنوان متولی ساماندهی این بیابان بزرگ ایجاد شد و در نتیجه با اقدامات خوبی که انجام شده، محدودههایی برای بیابان لوت توسط پایگاه جهانی لوت و نیروی امنیتی در ایران تعیین شد که با ایجاد منطقه بندی لوت، و بر اساس نقشه تهیه شده و مشخص نمودن حدود آن و تعیین ضوابط خاص بر روی نقشه رنگ بندی سبز، نارنجی و قرمز مشخص شده است +.
بر اساس این مصوبات به مناطق نارنجی روی نقشه با مجوزهای اخذ شده از مبانی گردشگری و امنیتی میتوان ورود کرد ولی به هیچ عنوان نمیتوان وارد مناطق قرمز شد، حتی با داشتن مجوز! بالطبع در منطقه سبز میتوان بدون نیاز به مجوز یا بودن خطر تردد داشت.
لازم است این را همین جا یادآور شویم که حتی در منطقه سبز نیز حتما با افراد آگاه و راهنما باید وارد شد، چرا که طبیعت و اقلیم بیابانی در عین زیبایی بسیار خطرناک است و شما بدون داشتن تجربه و تجهیزات ناوبری به مشکلات زیادی برمیخورید و به راحتی گم خواهید شد. بیابان لوت در عین زیبایی خاص خود، بسیار خطرناک است و با انتخاب جهتی اشتباه، راه خود را گم خواهید کرد. این نقشه به زودی از طریق کار گروه پایگاه و نیروی انتظامی برای استفاده در دسترس عموم قرار میگیرد. (هنوز خبری از آن نیست!)
بسیار عالی و آموزنده بود ، مثل همیشه
از اینهمه مهر و محبت شما سپاس … همین توجه شماست که انگیزه به ادامه کار ما میدهد