داستانک چهارم

زهیر خان را مدت‌ها بود ندیده بودم، در عبور از مناطق مختلف لوت هم خبری از وی نبود و همین مرا نگران می‌کرد. نگران خود یا زهیر خان؟
در نیمه شبی درکنار کاروانسرای حوض خان + بود که مشغول آماده سازی خود برای کمپ بودم  و با دیدن شبحی از دور به خود لرزیدم. جایی در میان لوت شمالی در منطقه‌ای که گذر کسی حتی اشرار هم کمتر به آنجا می‌افتاد این ترس بی‌جا نبود و باید منتظر حوادثی می‌شدم که برایم خوشایند نبود. شبح پیاده در مهتاب پیش می‌آمد و مشخصا هدفش رسیدن به کمپ من در این ناکجا آباد بود. سعی کردم تا با ایجاد سروصدا به غریبه نزدیک شده نشان دهم که تنها نیستم که با صدای بلند آشنایی خیالم راحت شد. زهیر خان بود که پیاده پیش می‌آمد و گله‌مند از ندیدن من از ملاقات قبلی‌امان، هنوز نرسیده شروع به گله و شکایت کرده بود. گفتمش در جا پای تو همه جا را رفتم و ندیدمت، حال تو گله‌مند شده‌ای؟ نشست و چپق قدیمی‌اش را بیرون آورد و از من توتون طلب کرد. می‌دانست همیشه توتون پیپ را همراهم دارم و به خواسته‌اش تن می‌دهم.
در حین پر کردن چپق قدیمی‌اش گفت، می‌دانی در کجا اطراق کرده‌ای؟ می‌دانی حوض خان میان راهی از کجا به کجا ختم می‌شده؟ می‌دانست که میدانم ولی به یقین از داستانی خبر داشت جز آنچه من می‌دانستم، که منتظر به واگو کردنش از طرف زهیر خان بودم. کنار آتش نشست و چپق اش را چاق کرد و گفت اینجا محل عبور و مرور نیست، اینجا بیش از پیش دورافتاده و پرت شده و جز محیط‌بانان آنهم برای پناه از طوفان و جبیرهای بیابان برای رفع تشنگی کسی راه به جایی نمی‌برد. گفت روزگاری بین نایبند و چهل پایه این منزلگاه موقت و میان‌راه بوده و از اینجا تا چهل پایه کاروانیان با آگاه نبودن از راه به خطر می‌افتند. میگفت خیلی‌ها اینجا را نفرین شده میدانند و اگر دقت کنی چند قبر در اطراف کاروانسرایش می‌بینی. درست میگفت و قبل از تاریکی هوا سنگ قبری را دیده بودم. حوض خان دیگر به گمان زهیر خان محل رفت و آمد اجنه در آمده و صداهایی که در شب‌ها از حجره‌های داخلی به بیرون می‌رسد، حکایت از زجر و دردی عظیم دارد. زهیر خان از داستان‌‌هایی میگفت که انگار قبیله جن زدگان هر ساله در شروع فصل زمستان برای بردن عروس جنیان به این کاروانسرا می‌آیند و پس از جشنی پر سروصدا هر که را در آنجا باشد، با خود به همراه می‌برند و در چاهی که در یک فرسخی اینجا کنده‌اند می‌اندازند. زهیر خان باز هم به درستی خود را به من رسانده بود و با بودنش خیالم از همه جهات راحت بود. آن شب را با خیال راحت بخواب رفتم چرا که زهیر خان در کنار آتش، شال افغانیش را به روی خود انداخته بود و در چرت بود.

پی‌نوشت:
حوض خان منزلگاهی میانی از نایبند تا کاروانسرای چهل پایه است و راه‌بلدهای روستای نایبند کاروانیان را به اینجا می‌آورده‌اند و نگهبانانی از کاروانسرای چهل پایه برای به خطر نیافتادن کاروانیان آنها را به کاروانسرای چهل پایه می‌برده‌اند. پیدا کردن راه از بی‌راه در این بیابان خطرناک‌تر از دیگر جاهای بیابان لوت است.

برچسب همراهی با گروه یاردانگ

مدت زیادی است که برای همراهان یاردانگ و به تقاضای آنان، برچسبی از گروه یاردانگ آماده کرده‌ایم و آنها را برای علاقمندان بیابان توزیع می‌کنیم. همراهانمان برچسب‌ها را بر روی ماشین‌هایشان نصب می‌کنند تا بر آگاهی رسانی برای مطالبی که در سایت یاردانگ نوشته می‌شود همراه باشند و ما را و در حقیقت اطلاعاتی از بیابان لوت را اشاعه دهند. ما برای معرفی این بیابان بزرگ به همراهی شما عزیزان نیاز داریم و تبلیغ شما دوستان برای ما کافی است. باز هم در اینجا + آدرس اینستاگرام یاردانگ را قرار دادیم و در این پست نیز از کلیپ کوتاهی که یکی از هنرمندان باذوق همراهمان افتخار همراهی را با ما داده است را رونمایی می‌کنیم. دیدنش خالی از لطف نیست. احسان پارسای + عزیز هنرمندی که ذوق و انرژی و هنرش را برایمان به تصویر کشیده است. همراه ما این کلیپ زیبا را در اینجا ببینید و لذت ببرید Yardang .

ضمنا شما دوستان خوب یاردانگ هم می‌توانید با دادن آدرس پستی و کدپستی خود برای دریافت یکی از این برچسب‌ها هم همراهمان باشید.
خبر از شما و ارسال و خوشحالی از ما

بیابان لوت چگونه در سازمان یونسکو به ثبت رسید؟

بیابان لوت به عنوان اولین اثر طبیعی ایران، در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو در سال ۱۳۹۵ به ثبت رسید. این میراث جهانی در جنوب شرقی ایران، در شرق کوه‌های مرکزی و رشته کوه‌های زاگرس، در میان سه استان خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و کرمان واقع شده است. از ساز و کار ثبت اینگونه آثار چه می‌دانیم و چگونگی انجام آن چگونه بوده است؟
قبل از هرچیز بد نیست، بدانیم پرونده ثبت اثر طبیعی بیابان لوت در قبل از انقلاب نیز در صدد بررسی بوده و به دلیل نداشتن توجیه مدیریتی و ژئومورفولوژی به حداکثر آرا ‌نرسیده و بدین‌گونه تا سال ۱۳۹۵ بالاخره با تصویب آرا کل کشورهای عضو یونسکو، بیابان لوت به عنوان اولین اثر طبیعی جهانی به ثبت رسید و معرفی شد.
اصل قضیه این بود که این‌بار داستان از جلسه‌ای در سازمان میراث فرهنگی شروع شد، جلسه‌ای که متخصصان در خصوص ثبت آثار طبیعی و ملی به دور هم جمع شده بودند و بحث توسط معاون سازمان آن سال با اعضا جلسه مطرح شد و فردی صالح به عنوان مدیر پروژه طرح تدوین پرونده ثبت بیابان لوت انتخاب شد. فرد انتخاب شده عضو هیات علمی دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران و ریاست موسسه جغرافیا بود، آقای دکتر مهران مقصودی + که با داشتن پشتوانه علمی و اجرایی خوب خود گزینه بسیار مناسبی برای این امر بود.
(اقای دکتر مقصودی دارای دکتری تخصصی جغرافیای طبیعی با گرایش ژئومورفولوژی از دانشگاه تهران است که علاوه برتمامی پست‌های اجرایی و علمی خود ریاست موسسه جغرافیای دانشگاه تهران را برعهده داشته و عضو هیات علمی دانشگاه تهران نیز می‌باشد.)
کار به فردی کاردان سپرده شد که در موسسه جغرافیا، جایی که دکتر مستوفی و دکتر محمودی و دیگران به بهترین وجه ممکن در خصوص بیابان لوت تحقیقات علمی و گسترده‌ای را انجام داده بودند مشغول بود و با توجه به اینکه بیابان لوت یک منظر Geo Heritage  به معنای میراثی زمین شناختی می‌باشد چه کسی بهتر از ایشان که علاوه بر رشته تخصصی خود در همین زمینه، ریاست موسسه‌ای را بعهده دارند که بیشترین فعالیت‌های علمی کتابخانه‌ای و میدانی در زمینه بیابان لوت را انجام داده‌اند. (از سال ۱۳۴۷ تاکنون)
کار به صورت یک پروژه پژوهشی شروع شد، باید به سرعت پرونده برای ارسال به سازمان یونسکو آماده می‌شد. تیم با سرپرستی آقای دکتر مقصودی و دعوت از اساتیدی چون آقایان دکتر محمودی، دکتر کردوانی، دکتر فاضلی باستان‌شناس، دکتر اسکندری باستان‌شناس، دکتر زمان‌زاده زمین شناس، دکتر خوش‌اخلاق اقلیم شناس و پورمیرزایی گیاه شناس و دیگر دوست‌داران بیابان لوت شروع به کار کرد (درسال ۱۳۹۳). ضمنا تعدادی از عکاسان و فیلم برداران نیز با در اختیار گذاشتن عکس‌ها و فیلم‌های خود برای مستند‌نگاری از بیابان لوت با آقای دکتر مقصودی هم‌راستا شدند. کل پرونده تهیه شده بیشتر از ۵۰۰ صفحه و دارای پیوست با نقشه‌هایی در قطع A0 در ۵ جلد به زبان انگلیسی تهیه شد و در واپسین روزهای بهمن‌ماه سال ۱۳۹۳، قبل از اتمام مهلت ارسال آن به سازمان یونسکو تحویل داده شد.
با بررسی پرونده توسط سازمان یونسکو و در قدم اول، ارزیاب‌های میدانی یونسکو در آبان‌ماه ۱۳۹۴ برای بازدید از بیابان لوت به ایران آمدند که با هماهنگی‌های به عمل آمده و در معیت آقای دکتر مقصودی و معاونت وقت سازمان میراث با هلکوپتر و ماشین‌های دو دیفرانسیل مناسب، از مناطقی در این بیابان چون اطراف شهداد، دهسلم و نصرت‌آباد دیدن کردند. این ارزیابی میدانی در حوزه مدیریت بیابان لوت و ژئومورفولوژی آن بود که به صورت میدانی با توضیحات و توجیهات لازم توسط آقای دکتر مقصودی همراه شد و کارشناسان یونسکو برای مرحله بعد نتیجه را به سازمان یونسکو ارایه دادند. پس از آن، نواقصی از سوی سازمان یونسکو اعلام شد که پاسخ همگی آنها در یک جلد مکتوب، تهیه و ارسال شد. (تمامی محدوده و مرز تعیین شده فعلی، با درایت و دقت تمام توسط آقای دکتر مقصودی تعیین شده بود که در پرونده ذکر و ترسیم شده بود).


اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو این‌بار در ترکیه و شهر استانبول بود، آنهم در سالی که کودتا در استانبول رخ داد و چند روزی شهر به ناامنی و تعطیلی کشاند. هیات ایرانی مجبور به اقامتی چند روزه در استانبول برای ادامه جلسات تا رسیدن نوبت به پرونده بیابان لوت شدند. جلسه پس از توقفی چند روزه تشکیل شد و با رای تمامی کشورهای عضو، پرونده ایران به ثبت رسید و آنجا بود که هیاهوی شادی هیات ایرانی سالن جلسات را پر کرد.
تیم یاردانگ نیز به نوبه خود این موفقیت که حاصل تلاش‌های تیمی یک گروه علاقمند و دلسوز برای طبیعت و بیابان لوت بوده است را مجدد به سرپرست تیم آقای دکتر مهران مقصودی و همکارانشان و همین‌طور همکاری همه جانبه معاونت وقت سازمان میراث فرهنگی و وزارت امور خارجه و کمیسیون ملی یونسکو تبریک می‌گوید.


در آخر هم ویژگی‌های منحصر به فرد بیابان لوت را که در ثبت آن تاثیر فراوانی داشت، نام می‌بریم:

وجود بلندترین کلوت‌های جهان در قسمت شرقی کلوت‌ها
وجود طولانی‌ترین کلوت‌های جهان
وجود گرم‌ترین نقطه جهان با بیش از  ۷/۷۰ درجه سانتیگراد
وجود یکی از بلندترین نبکاهای (گلدان صحرا، تل گز یا تل نباتی) جهان
وجود بلندترین تپه‌های ماسه‌ای جهان در ریگ یلان واقع در شرق بیابان لوت

در نقشه عرصه محدوده با خط قرمز و حریم محدوده با خط آبی مشخص شده است

گفتنی است عرصه این اثر حدود ۲ میلیون و سیصد هزار هکتار (۷۸۰ ,۲۲ کیلومتر مربع (به تنهایی از کشور اسلونی که نزدیک به ۲ میلیون هکتار وسعت دارد وسیع‌تر است و عرصه و حریم آن نزدیک به ۴میلیون هکتار (۴۰ هزار کیلومتر مربع ) وسعت دارد که محدوده بسیار بزرگی در بین سه استان کرمان، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان قرار دارد.
البته بیابان لوت بسیار بزرگ‌تر از محدوده پیشنهاد شده برای ثبت در میراث جهانی است اما با توجه به اینکه مهمترین عناصر واجد ثبت در میراث جهانی در لوت مرکزی واقع شده‌اند، این منطقه برای ثبت در میراث جهانی پیشنهاد گردید.

در نقشه عرصه محدوده با خط قرمز و حریم محدوده با خط آبی مشخص شده است

مطالبه‌گری تعرض در بیابان لوت

در خصوص تعرض صورت گرفته در دامنه کوه ملک محمد که در پست‌های قبل گزارش آن را به صورت کامل + به آگاهی دوستداران بیابان لوت و طبیعت ایران رساندیم، مطالبه‌گری ما به پایان نرسید و همین‌طور به دنبال گرفتن اخبار و پیگیری اقدامات انجام شده بودیم. در این خصوص مواردی که توسط اداره کل میراث فرهنگی خراسان جنوبی و همین‌طور پایگاه میراث جهانی لوت انجام شده بدین شرح می‌باشد:

– با مکاتبات صورت گرفته و دستورات لازم، یگان تکاوری نیروی انتظامی دهسلم به عنوان یکی از گلوگاه‌های ورودی به منطقه، هرگونه عبور ماشین آلات راهسازی را ممانعت کرده و موارد را به صورت موردی به اداره کل میراث خراسان جنوبی و کرمان گزارش خواهد داد.
– با حکم قضایی که در خصوص جمع‌آوری ماشین‌آلات و کانکس‌ها در منطقه توسط پایگاه میراث جهانی لوت بدست آمد کلیه کانکس‌ها و ماشین آلات از منطقه مورد نظر + جمع آوری شده است.
– با مکاتبات صورت گرفته با سازمان صنعت و معدن، مجددا قرار بر این شده تا کلیه مجوزات در خصوص معدن کاوی در محدوده حریم بیابان لوت باطل شده و هرگونه اقدامی را به پایگاه میراث جهانی لوت به عنوان متولی نگهداری از بیابان لوت اطلاع دهند.

در روزهای آتی گروهی از دوستداران بیابان لوت و همراه یاردانگ به منطقه مراجعه و گزارشات تصویری را به همراه خواهند داشت که مراتب از طریق همین سایت به اطلاع عموم خواهد رسید.

لازم به ذکر است خلاف آنچه در رسانه‌ها به عنوان ۹۰ کیلومتر جاده سازی رسانه‌ای شد مورد تعرضی که در هفته‌های پیش صورت گرفته در جاده‌ای بوده که در زمان قدیم (سال‌های دهه ۹۰) توسط نیروی انتظامی و برای کشف معدن آهن در همین منطقه کشیده شده بود و به عنوان معدن متروکه مشهور است. (چرا که معدن‌کاوی به نتیجه نرسید)
جاده مورد بحث به صورت فرعی از همین جاده معدن متروکه جدا میشود که به صورت تیغ‌زدگی توسط گریدر بوده و درحال حاضر نیز مسدود شده است و امید داریم با طوفان شن و بارندگی امسال تا حدی از آثار آن رفع شده و به مرور این قسمت به طبیعت برگردد.

تقسیم‌بندی منطقه‌ای بیابان لوت

بیابان لوت منطقه‌ای بیابانی در بین استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمان، یزد و خراسان جنوبی است که از جهت وضع زمین شناختی، آن را به سه قسمت شمالی، مرکزی و جنوبی تقسیم کرده‌اند.
لوت شمالی به شکل مثلثی است که شهرستان‌ راور و روستای نای‌بند از یک طرف و روستای دهسلم و کوه سرخ و پختو و عبدالهی از سمت دیگر حدود آن را مشخص کرده و در قاعده خود رود شور، رود دایمی بیابان لوت آن را دربر گرفته است. در لوت شمالی عوارض زمین‌شناختی خاصی برای عبور و مرور کاروانیان در زمان‌های قدیم و امروزه وجود نداشته و کاروانیان در گذشته از این قسمت بیابان به راحتی عبور می‌کرده‌اند. از عوارض مهم بیابانی در لوت شمالی، علاوه بر رود شور و آتش‌فشان‌های جوان لوت، میتوانیم به تپه بازالتی گندم بریان که حاصل فعالیت این آتش‌فشان‌ها بوده و همینطور جنگل‌های نبکا اشاره کنیم که هر کدام به نوعی خاص و منحصر به‌فرد در کنار کوه‌های مرغاب کوه و پشه کلوت جزو دیدنی این قسمت از بیابان لوت می‌باشند.
در جنوب مرغاب کوه، آتش‌فشان‌های محمودی (درشمال) و کردوانی (درجنوب) به عنوان جوان‌ترین آتش‌فشان‌های خاموش ایران زیبایی دوچندانی را به دشت لوت داده‌اند.
لوت مرکزی نیز تقریبا به شکل مثلثی وارونه در انتهای قاعده مثلث شکل لوت شمالی واقع شده و دو ضلع محدود کننده آن را کلوت‌ها با کوچه‌‌ها و کریدورهای پیچ درپیچ خود و همین‌طور در سمت دیگر ریگ زار فرا گرفته که هر کدام به نوعی در عبور برای کاروانیان در زمان‌های قدیم مشکلات فراوانی را ایجاد میکرده است.
لوت جنوبی را دشتی هموار می‌دانیم که در حال حاضر به نام ریگ زنگی احمد معروف است و از سمت جاده بم به زاهدان تا روستای کشیت و فهرج محدوده آن مشخص شده است.
کلا عبور از بیابان لوت در تمامی جهت‌ها از نظر زمین شناختی قابل تردد است و تنها در چاله انتهایی رود شور، آن هم در فصل زمستان به دلیل باتلاقی شدن منطقه شما را دچار مشکل می‌کند. این چالش تفاوت بزرگی است که بیابان لوت را با دشت کویر مرکزی جدا می‌کند، وجود باتلاق‌های دایمی در دشت کویر. اما با این وجود چرا بیابان لوت در ایام قدیم شناخته شده نبوده و مردم حاشیه لوت نیز به قلب آن وارد نمی‌شدند؟ از نکات مهم، عدم وجود آب شرب و فقدان چراگاه و مرتع مناسب برای استر و شترهای کاروانیان بوده است. چرا که شتر به عنوان حیوانی بارکش و وسیله سفر برای کاروانیان با وجود مقاومت بدنی در مقابل کمبود آب، نیاز به علیقه داشته که از این نظر در بیابان لوت، کاروانیان دچار مشکل می‌شده‌اند و می‌بایست علاوه بر ذخیره آب شرب نسبت به حمل علوفه برای شترها نیز اقدام میکردند.

گرگاس

آیا تاکنون کلمه گرگاس را شنیده و یا جایی دیده‌اید؟ گرگاس پدیده‌ای است که به تازگی در جامعه حیات وحش و طبیعت ایران مشاهده می‌شود. گرگاس در کلمه خلاصه‌ای است از دو واژه گرگ و سگ که از تلاقی این دو سگ‌سان پدید می‌آيد.
ماجرایی که در پشت پرده فوران احساسات مردم با حیوانات اهلی ولگرد و بی‌صاحب روی می‌دهد. حیواناتی چون سگ‌های بی سرپرست که با غذا دهی توسط افراد ناآگاه شاهد ازدیاد جمعیت آنها هستیم. افزایش جمعیتی که در نتیجه آن، با یکی از سویه‌های رشد جمعتی آنان به سمت و هدف سگ‌سانان وحشی مواجه خواهیم شد که در طبیعت به ناچار درهم می‌آمیزد.
نتیجه این آمیزش ناهمگون تولید حیواناتی دورگ و هیبرید است که خصوصیاتی را از پدر و مادر به ارث برده‌اند. در سالهای اخیر متاسفانه دورگه شدن گرگ خاکستری و سگ، یا سگ و شغال طلایی در زیستگاه‌هاي طبيعی ایران دیده می‌شود و این رخ‌داد اغلب در جاهایی نزدیک به شهرها و یا حومه شهرها رخ می‌دهد، جایی که جمعیت سگ‌های ولگرد زیاد و تعداد گرگ‌ها کمتر است. نتاجِ این وصلت‌های نامبارک که در مقایسه با گرگ‌ها و شغال‌ها چندان خجالتی و انسان گریز هم نبوده و ترسی از انسان ندارند و علاوه بر آن در بسیاری از موارد پرخاش‌گرتر و وحشی‌تر از گرگ‌ها بوده و رفتار تهاجمی شدیدتری نیز دارند و به همین علت معمولا در داخل گله‌ی گرگ ها هم مورد پذیرش قرار نمیگیرند و به صورت فردی در طبیعت بیشتر دیده می‌شوند.
بسیاری از حملاتی که به سگ‌سانان وحشی بزرگ جثه و عموما ولگرد نسبت می‌دهند، به انسان‌ها که بیشتر آن به کودکان روی داده و حتی به کشته شدن مردم در مناطق روستایی منجر شده است. در مواردی هم به این حملات به دام‌های اهلی آنهم توسط همین مخلوط‌های ژنتیکی یعنی گرگاس بوده و در کل بدلیل دشوار بودن تشخیص گرگ‌ها از گرگاس‌ها توسط عموم مردم و حتی در مواردی توسط بعضی از کارشناسان، متاسفانه انگشت اتهام این حملات به سمت گرگ خاکستری نشانه می‌رود. متاسفانه این وقایع تلخ که منجر به افزایش شدیدتر تعارضات انسان و گرگ می‌شود، به کشتار هرچه بیشتر گرگ‌های خاکستری با خلوص ژنتیکی بالا و خالص آنهم توسط جوامع محلی شده است. نفرتی که در جامعه شهری و روستایی به گرگ‌ خاکستری آن‌ هم در نتیجه این حملات ایجاد می‌شود باعث حذف تدریجی و ژنتیکی این سگ‌سانان شده و بالطبع جمعیت سگ‌های ولگرد و بی صاحب به همراه گرگاس فرزند ناخلف آنها رو به ازدیاد می‌رود.
ترحم و دلسوزی‌هایی که در طی سال‌های اخیر، با ریختن زباله در طبیعت با نام غذارسانی، برای حیوانات بی‌سرپرست به خصوص سگ‌های ولگرد صورت می‌گیرد، علاوه بر افزایش احتمال چنین وصلت‌های نامبارکی، باعث افزایش احتمال گسترس بیماری‌ها و افزایش شانس انتقال بیماری‌های بین گونه‌ای، همچنین باعث افزایش جمعیت غیر طبیعی، آنها می‌شود.
‏‎اگر به این روند در عدم مدیریت درست پسماند و همچنین ریختن زباله در طبیعت با نام غذارسانی ادامه دهیم، همراه با سایر تهدیدات جدی از جمله از بین‌رفتن زیستگاه و مدتی بعد شاهد نابودی حیات‌وحش کشورمان خواهیم بود.
فکر کنیم و فقط برای خودخواهی و رضایت درونی از به ظاهر سیر کردن شکم یک حیوان، میلیون‌ها حیوان حیات‌وحش را از حق حیات طبیعی محروم نکنیم.

خبر تکمیلی تعرض به حریم بیابان لوت

خوشبختانه در پی آگاهی‌رسانی و در پی آن پیگیری‌های خوبی که توسط دوستانمان در پایگاه میراث جهانی بیابان لوت و سازمانهای میراث فرهنگی استان‌های کرمان و خراسان جنوبی به عمل آمد، توانستیم حق مطالبه‌گری خود را در خصوص تعرض به حریم بیابان لوت که خبرش در چند روز گذشته اعلام شد + به خوبی پیش برده و فعلا اقداماتی در جهت این مهم به انجام رسید که خبر آن در صفحه اینستاگرام منسوب به پپایگاه میراث جهانی بیابان لوت + بدین شرح درج گردیده است که به رسم امانت داری درج می‌گردد:

به اطلاع دوستداران و حامیان میراث جهانی بیابان لوت می رساند که پس از دریافت گزارش های واصله از فعالیت معدنی در کوه ملک محمد، پایگاه میراث جهانی بیابان لوت پس از پیگیری های لازم و حضور تیم نظارتی پایگاه استان کرمان در محل کارگاه معدنی، حکم دستگاه قضایی مبنی بر توقف هرگونه فعالیت معدنی را به سرپرست مربوطه ابلاغ نمود. بدیهی است پیگیری های قانونی در خصوص آسیب های وارده و همچنین ابطال پروانه بهره برداری معدن مذکور ادامه خواهد یافت.
بر اساس ارزیابی تیم نظارتی پایگاه میراث جهانی بیابان لوت در استان کرمان، شروع جاده سازی و انتقال تجهیزات به محل از حدود دو هفته قبل آغاز شده بود، اما عملیات اکتشاف و استخراج معدن در محل کوه ملک محمد تاکنون انجام نشده است. با توجه به اینکه اقدام مربوطه بدون استعلام از پایگاه انجام شده و همچنین انتقال تجهیزات از مبادی اصلی ورود به عمق لوت صورت نگرفته است، اطلاع از موضوع هم برای پایگاه و هم برای تورهای گردشگری با تاخیر دو هفته ای همراه بود. بدیهی است حفاظت از عرصه و حریم میراث جهانی بیابان لوت با مساحت بیش از ۴۰ هزار کیلومترمربع و با محیطی بیش از ۹۶۰ کیلومتر بدون مشارکت همه ذی نفعان امکان پذیر نیست. لذا در این راستا از کلیه جوامع محلی، گردشگران، راهنمایان تور و حامیان این میراث طبیعی جهانی دعوت می شود در صورت مشاهده هرگونه تخریب یا آسیب به ارزش های این اثر جهانی، موضوع را به پایگاه جهانی بیابان لوت جهت پیگیری و اقدام لازم ارجاع نمایند.
شایان ذکر است پایگاه میراث جهانی بیابان لوت طی چند سال اخیر از ده‌ها استعلام و فعالیت معدنی در عرصه و حریم این میراث جهانی جلوگیری نموده و بر عدم وجود هر گونه مداخله انسانی آسیب رسان به منظور حفظ ارزش های جهانی بیابان لوت تاکید داشته است. با این وجود، حفاظت و مدیریت یکپارچه میراث جهانی بیابان لوت نیازمند مشارکت مؤثر کلیه ذی‌نفعان، ذی‌نفوذان، ذی‌ربطان و به ویژه حامیان این اثر جهانی شگفت انگیز است.

در اینجا لازم است ضمن تشکر از جناب آقای دکتر مهران مقصودی به عنوان مدیر پایگاه میراث جهانی بیابان لوت در یونسکو که با اهمیتی که به این قضیه نشان دادند در صدد پیگیری و اقدام فوری بودند، از دوستان و پرسنل خوب سازمان میراث در استان‌‌های خراسان جنوبی و کرمان نیز تشکر و قدردانی لازم به عمل آوریم.
البته هنوز هم مطالبه‌گری ما به عنوان دوست‌دار طبیعت ایران به خصوص بیابان لوت به اتمام نرسیده و نیاز است تا با اهمیت و اعتباری که بیابان لوت به صورت جهانی نه ملی بدست آورده بیش از اینها شاهد حفاظت این اثر طبیعی جهانی باشیم.
– همان‌طور که در متن اطلاعیه‌ای که در صفحه اینستاگرامی که منسوب به پایگاه میراث جهانی بیابان لوت است (متاسفانه این خبر و اقدامات در سایت پایگاه میراث جهانی بیابان لوت درج نشده است) نیز ذکر شده هنوز حکم قضایی برای ابطال پروانه بهره‌برداری معدن صادر نشده و صرفا حکمی آن‌ هم به سرپرست کارگاه در منطقه داده شده و مشخص نیست این صدمه‌ای که حداقل به منظر بیابان آنهم در منطقه‌ای منحصر‌به‌فرد از بیابان لوت با جاده‌کشی و عملیات راهداری زده شده چگونه جبران خواهد شد و در چه زمان این دستگاه‌ها و کانکس‌‌ها جمع‌آوری شده و چگونه و با چه سازوکاری می‌توان شاهد برگرداندن منظر بیابان به صورت طبیعی خود بود!
– پایگاه میراث جهانی بیابان لوت باید بیش از یک نهاد نظارتی عملگرا بوده و به نحوی عملیاتی با حضور پررنگ خود در سازمان‌‌ها، ادارات و دیگر سازوکارهایی که به نوعی می‌تواند به این بیابان زیبا ربط داشته باشد فعالیت داشته و حکمی چون نوش‌دارو پس از مرگ سهراب پیش نیاید. عرصه وسیع بیابان لوت دلیل خوبی برای اطلاع نداشتن از فعالیت‌‌‌هایی که در این بیابان رخ میدهد، نبوده و با توجه به قانونی بودن و داشتن ضوابط اجرایی توسط آن پایگاه انتظار می‌رود تا بیش از آنچه که باید و میبینیم در این زمینه نظارت و اجرا به عنوان یک بازدارنده و نگهدارنده داشته باشد.
– برای ورود به بیابان لوت آن هم با وجود گستردگی مساحتی خود، دارای گلوگاه‌هایی است که تمامی علاقمندان این بیابان از آن اطلاع دارند و به راحتی می‌توان با جلسات و تعیین احکامی که به نهاد‌های امنیتی و راهداری ابلاغ می‌شود از ورود چنین ماشین‌آلاتی باخبر و جلوگیری به عمل آید. چنانچه همان‌طور که تاکنون نیز برای علاقمندان طبیعت بیابانی وجود داشته و ورود خودروهای آفرودی نیز صرفا با اخذ مجوزهای لازم صورت میگرفته، لازم است تا این مهم نیز عملیاتی شود و دیگر شاهد ورود ماشین آلات و ادواتی که مشخصا در این گلوگاه‌‌ها به راحتی دیده شده و عبور می‌کنند نباشیم.
– پایگاه میراث جهانی بیابان لوت دارای سایتی به آدرس + می‌باشد که می‌تواند به عنوان منبعی خبری و اطلاع رسانی بیش از آنچه در حال حاضر در آن مشاهده میکنیم (در لحظه درج این مطلب متاسفانه سایت پایگاه هم از دسترس خارج بود) عملیاتی شده و اینگونه خبرها و گزارشات را از آن طریق به آگاهی عموم برسانند.

عکس برگرفته از اینستاگرام منسوب به پایگاه میراث جهانی بیابان لوت

سیاه کوه یا کوه ملک محمد

با درج خبر تعرض زیست محیطی به عرصه بیابان لوت که برای آگاهی رسانی علاقمندان به این طبیعت بی‌نظیر انجام گرفت خوب است بدانیم کوه ملک محمد کجا است؟ در منتهی الیه استان کرمان و نزدیکی روستای دهسلم، کوهی قرار دارد که احتمالا بنا به تیرگی رنگ خود، به نام سیاه کوه مشهور بوده است و به دلیل آنکه تقریبا از خیلی جهات و مسیرها این کوه دیده می‌شده از آن به عنوان نشانه‌ راه و امیدی برای رسیدن به منزل در بین قافله‌سالارها یاد می‌شده است. آلفونس گابریل در سفرهای خود نیاز شدیدی به یک راهنما داشته که با معرفی ملک محمد نارویی، قافله‌سالاری کاروان کوچک گابریل بر عهده این راهنمای لوت قرار می‌گیرد. با خدمات ارزنده‌ای که ملک محمد در جهت اهداف پیمایش گابریل انجام می‌دهد، دکتر آلفونس گابریل دو مکان را به نام او در نقشه‌های برداشته شده از بیابان لوت ثبت میکند + . چاله ملک محمد و کوه ملک محمد

پیرو خبری که بدست یاردانگ رسیده است طی نامه‌نگاری‌‌های مربوطه توسط سازمان میراث فرهنگی و پایگاه لوت در استان خراسان جنوبی با تیم امنیتی و قرارگاه حفاظتی منطقه قراری حاصل شده است که از تردد کلیه ماشین‌‌های راهسازی و عملیاتی سنگین در گلوگاه منطقه جلوگیری به عمل آید که خود نشان از مطالبه‌گری دوستداران محیط زیست و همکاری خوب پرسنل زحمت‌کش سازمان میراث خراسان جنوبی است

فاجعه زیست محیطی اینبار در بیابان لوت رقم خورد

بیابان لوت به دلیل دورافتادگی و دور از دسترس بودن مدتها بود که عرصه‌ای بیابانی و پرخطر محسوب می‌شد و کمتر کسانی بودند که بخواهند به هر دلیل از آن عبور کنند. آنطور که حتی مستشرقین نیز همانگونه که در سفرنامه‌ها و گزارشات خود نوشته‌اند از ورود به این عرصه خطرناک پرهیز می‌کردند و سعی بر عبور از حاشیه‌های کناری آن داشتند.
با آگاهی‌های بدست آمده توسط شیفتگان این عرصه و طبیعت بی‌بدیل در دهه‌‌های نزدیک، به مرور دوستداران آن با تجهیزات مناسب وارد مناطق مختلف بیابانی لوت شدند و هم‌زمان نیز بیابان لوت به عنوان اولین اثر طبیعی کشورمان در لیست سازمان یونسکو قرار گرفت + و حساسیت‌ها بر روی‌ آن دوچندان شد. همه میدانیم که با چه شرایطی توانستیم بیابان لوت را وارد این لیست کنیم، تهیه و ایجاد فایل و پروندهایی چند صد صفحه‌ای و در دراز مدت و ارایه آن به جلسات کارشناسی سازمان یونسکو تا سرانجامی که بالاخره بیابان لوت واجد شرایط قرار گرفت.
اما این ورود و ثبت در لیست یونسکو، کافی نبود و نیست، چرا که با ارزیابی مداوم بازرسان سازمان یونسکو که هر چند سال یکبار از این آثار صورت می‌گیرد، در هر زمان که شرایط تغییر کند و ورق برگردد، به راحتی نام اثر از لیست خط خورده و بالطبع اثری چون بیابان لوت، آنهم با آن ارزش فراوان بازهم با عدم احراز هویتی خود و داشتن شرایط مورد نیاز، به سادگی از لیست سازمان یونسکو بیرون می‌آید.
در این سالها با توجه به حساسیت‌‌های امنیتی که به دلایل متفاوت در بیابان لوت وجود داشت، برای عبور و مرور و انجام هرگونه پیمایش نیاز به اخذ مجوزهایی از نهادها و سازمان‌‌های ذیربط الزامی است که با وجود همه مشکلاتی که برای ورود به بیابان لوت وجود داشت، به هرحال در جایی از افکارمان دلیل آن را حفظ امنیت و حفاظت از این اثر ثبت شده می‌دانستیم و کورسوی امیدی بود برای سرانجامی خوب برای عرصه‌ای بیابانی که باید حفظ می‌شد.
اما خبرهای رسیده تمامی افکارمان را بهم ریخت! جایی که برای ورود به آن حتی تعداد ماشین‌ها هم در مجوزها ذکر می‌شد و حساسیت خاص برای ورود خودرو‌‌ها وجود داشت،  حالا عرصه تاخت و تاز کاوشگران معدن و ماشین‌ آلات سبک و سنگین آن شده است! بیابانی که باید با مراقبت خاص حفاظت می‌شد، اکنون چشم طمع معدن‌کاران را به خود جلب کرده و اکنون در محلی پس از دهسلم و نرسیده به کوه سیمرغ جاده‌ای خاکی زده شده، جاده‌ای که به سمت کوه ملک محمد می‌رود و در شمال این کوه دستگاه‌های حفاری آماده به کار شده‌اند.
هنوز خبر نداریم که چه کسانی یا چه ارگان‌‌‌هایی در این اقدام دست داشته‌اند و نمی‌دانیم آیا پایگاه میراث جهانی لوت که به نوعی پاسدار این عرصه طبیعی و جهانی است نیز از این امر باخبر بوده یا خیر؟ ابهامات زیاد است و درحال حاضر تنها بر اساس اخبار واصله، می‌توانیم از تخریب زیست محیطی و تعرض به عرصه بیابان لوت اطلاع داشته باشیم. خبری که خود به اندازه‌ای هست که دوست‌داران محیط زیست و این بیابان زیبا را به شوک وا دارد.

یاردانگ و دیگر دوست‌داران محیط زیست از پایگاه منطقه‌ای بیابان لوت در استان کرمان و استان خراسان جنوبی، سازمان محیط زیست استان‌های کرمان و خراسان جنوبی، اداره کل میراث فرهنگی استان‌های کرمان و خراسان جنوبی و اداره کل منابع طبیعی استان کرمان و خراسان جنوبی، انتظار دارد تا با ارسال اکیپ ویژه به منطقه، پیگیر بوده و نتیجه را برای داشتن اطلاعات بیشتر در اختیار ما قرار دهند.

* این مطلب به روز رسانی خواهد شد *

دوستانمان در اداره کل میراث خراسان جنوبی با پیگیری فراوان و اعزام تیم عملیاتی و هماهنگی با تیم تکاور دهسلم به منطقه اعزام شدند و با استعلام‌‌های مربوط مشخص شد که معدن از طریق استان کرمان و به نام فردی حقیقی به ثبت رسیده است. معدن دارای شماره ثبت بهره برداری بوده و تحت عنوان معدن سنگ‌های قیمتی به ثبت رسیده است.

خبر واصله از پایگاه میراث جهانی و اداره کل میراث خراسان جنوبی بوده که در حال پیگیری و اعزام نیرو برای بررسی منطقه می‌باشند.

جشنواره وب و موبایل ایران

امسال برآن شدیم تا در جشنواره وب و موبایل ایران شرکت کنیم و برای این مهم لازم است تا شما همراهان همیشگی یاردانگ با کلیک کردن روی آیکونی که در سمت چپ و قسمت بالای سایت قرار داده‌ایم به سایت یاردانگ رای دهید. لینک رای گیری را هم اینجا قرار میدهیم + تا راحت‌تر به آن قسمت دسترسی داشته باشید.
باید قسمت
من به این اثر رای میدهم ❤️
را کلیک کنید